Mân ngũ quả – Một tục lệ đẹp đẽ đầy nét nhân văn

Mâm ngũ quả

Không biết phong tục này có từ bao giờ, phải chăng vì đất nước ta vốn bốn mùa hoa trái, nhất là vào mùa Xuân hoa quả càng rộ. Hoa qủa là lộc của thiên nhiên, đất trời. Lộc Xuân càng quý. Dâng lộc trời, cúng ông bà, tổ tiên trong những ngày đầu Xuân thật là một tục lệ đẹp đẽ đầy nét nhân văn.

Cứ vào khoảng 28 tháng Chạp âm lịch thì nhà nhà đều cho bày biện một mâm ngũ quả kèm với nhiều sản vật khác trên bàn thờ. Mâm ngũ quả thường bày trên một cái mâm bằng gỗ tiện, sơn son, có chân, gọi là mâm bồng. Nếu không có mâm bòng, có thể bày trên một cái đĩa to, nhưng phải đặt trên chồng bánh chưng để tạo dáng cao, uy nghiêm, thành kính.

Mâm ngũ quả có 5 loại. Tại sao lại 5? Theo các vị cao niên, am tường về Nho giáo thì xuất xứ của mâm ngũ quả có liên quan đến quan niệm triết lý Khổng giáo của phương Ðông, thế giới được tạo nên từ năm bản nguyên – gọi là “ngũ hành”: Kim – Mộc – Thuỷ – Hỏa – Thổ, nghĩa là 5 yếu tố cấu thành vũ trụ. Còn theo quan niệm của dân gian thì “quả“ (trái cây) được xem như biểu tượng cho thành quả lao động một năm. Ông cha ta chọn 5 loại trái cây để cúng đêm giao thừa là ngụ ý rằng : Những sản vật này đựơc kết tinh từ công sức, mồ hôi, nước mắt của con người lao động, kính dâng lên đất trời, thần thánh trong giờ phút linh thiêng của vũ trụ vạn vật sinh tồn. Tư tưởng, hình ảnh ấy đã ăn sâu và tâm thức của người Việt Nam bao đời nay.

Ðã gọi là ngũ quả thì nhất thiết phải là 5 loại quả. Nhưng các vùng, các miền do mùa xuân hoa trái khác nhau, nên mâm ngũ quả cũng khác nhau như: chuối, bưởi, phật thủ, dưa hấu, cam, quýt, dừa, na, hồng xiêm, táo…

theo Quê hương

Những lương y xem nhẹ chiếc phong bì

Trong khi “lót tay” đã trở thành một thủ tục ở nhiều bệnh viện thì vẫn còn những cơ sở y tế mà người thày thuốc ở đó làm việc thực sự bằng cái tâm, dù đời sống của họ còn chật vật.
Cựu bộ trưởng y tế: ‘Còn quá tải bệnh viện thì còn phong bì’

Đưa mẹ vào Trung tâm chống độc bệnh viện Bạch Mai điều trị vì cụ bị tràn dịch màng phổi, chị Nhan (xã Đồng Tâm, Ninh Giang, Hải Dương) tìm tới đưa phong bì cho bác sĩ điều trị nhưng bị từ chối thẳng thắn.

“Bác ấy bảo, nếu mình có ý tốt thì cứ để khi mẹ khỏi, mang tới tặng giữa phòng, trước mặt mọi người, bác sẽ nhận ngay. Mình thực sự cảm động”, chị Nhan kể. Chị cho biết, hiện mẹ chị nằm trong phòng hồi sức cấp cứu, phải thở máy và được các y bác sĩ đến kiểm tra, chăm sóc tận tình.

Cũng tại Trung tâm chống độc, chị Mai (Đông Triều, Quảng Ninh) đi chăm chồng bị rắn cắn nằm điều trị nửa tháng, nay muốn biếu chút tiền cho bác sĩ, nhưng hỏi những người đã nằm viện từ trước, ai cũng bảo chị không nên, vì sẽ chẳng ai nhận.

“Từ đó đến nay, thấy không ai đưa nên em cũng thôi, với lại em thấy các bác ở đây rất nhiệt tình, dù ngày hay đêm, bất cứ khi nào cần, gọi là có ngay”, chị Mai thổ lộ.

Quy chế

Điều 1 : Quy chế này quy định thống nhất công tác khen thưởng trong Hội đồng Thành tộc Việt Nam.

Điều 2 : Mục đích và ý nghĩa của Quỹ Định kỳ tổ chức vinh danh các nhân tài họ Thành Việt Nam đã có những cống hiến xuất xắc trong công cuộc xây dựng và phát triển Thành tộc Việt Nam.

Xem xét lựa chọn để định kỳ tổ chức khen thưởng những học sinh, sinh viên và nghiên cứu sinh có bố mẹ là người họ Thành đạt kết quả học tập và nghiên cứu khoa học và thi cử bảo vệ luận án tiến sĩ xuất xắc, đỗ thủ khoa trong kỳ thi vào các trường Đại học công lập hoặc đạt các giải thưởng trong kỳ thi Quốc tế.

Điều 3 : Nguồn tài chính để hình thành Quỹ.

– Sự hảo tâm của những người trong họ Thành đang sinh sống trong và ngoài nước.
– Sự hảo tâm của các tổ chức chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, trong và ngoài Thành tộc.
– Sự hảo tâm của người ngoài tộc họ Thành.
– Sự tự nguyện đóng góp của các chi pháI họ Thành ở cơ sở, các Hội đồng Thành tộc của các địa phương.

Ban liên lạc

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các ý kiến đóng góp, các bài viết gửi về của bạn đọc gần xa. Nếu bạn có góp ý hay viết bài tham gia bản tin nội tộc, xin đừng ngần ngại gửi email chúng tôi. Hoặc quý vị có thể điền trực tiếp mẩu bên dưới. Nội dung này sẽ được gửi mail trực tiếp ban quản trị website.

Mọi thư từ và giao dịch khác, vui lòng theo địa chỉ dưới đây:
Thành Đức Bảo Thắng
Số nhà: Phòng 206, Nhà B12, tt Đồng Xa, Mai Dịch, Cầu Giấy HN
ĐT: 0912047498. Email: [email protected]

Miếu Tổ Cô

Địa chỉ: 385 phố Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Thời gian xây dựng: không rõ ngày tháng năm nào.Trong miếu có bia bài vị đề cụ cụ Khởi Tổ lại không ghi năm tháng, tôi đành lấy mốc thời gian theo bia Hậu Thần là tháng 10 năm 1711.

Trong miếu có ba bia:

1. Bia bài vị thờ Khởi Tổ đề: “Khởi Tổ Đô Đài Ngự Sử Thành Tổ Công, húy Quang Dụ, tự Chương Bản thần vị”

Nếu theo cuốn “Thành tộc phả ký” ghi đầy đủ là: Khởi Tổ Đô Đài Ngự Sự Thành Tổ Công Húy Quang Dụ, hiệu Khánh Dư, tự Chương Bản.

Ngài làm quan đời nhà Lê (chưa rõ Tiền Lê hay Hậu Lê).

Giỗ ngài: 6/3 âm lịch (Tam Nguyệt sơ lục nhật kỵ)

2. Bia Hậu Phật: Thờ hai người: Thành Quý Công và Nguyễn Tư Nương.

Mặt sau bia hình thức cúng lễ: “gà một con, cơm một niêu, rượu một vò, trầu cau một phong” và lời nguyền: “Trời đất chứng giám: kẻ nào phế bỏ những ngày kỵ nhật này sẽ bị chu di tuyệt diệt”.

Hai bên thân bia ghi tên người ngoài họ Thành ra còn nhiều người tộc họ khác là chức sắc của xã bấy giờ.

Ngày giỗ: 7/8 âm lịch

3. Bia Hậu Thần: Mặt trước bia khắc một bài Ký do một ông quan Giám Sát Ngự Sử đạo Nghệ An viết. Nội dung ca ngợi một người nữ họ Thành tên là Thành Thị Dụ (Tú). Ngài đức độ hơn người: làm việc thiện là giữ điều nhân. Hai bên thân bia khắc đôi câu đối như một lời sấm truyền, khiến các bậc túc nho còn đương bàn thảo.

Mặt sau bia dưới hàng chữ “Vạn đại lưu truyền” là danh tính của: 19 người họ Nguyễn, 12 người họ Thành, 6 người họ Phạm, 3 người họ Đặng

Ngày lễ: 21/4 âm lịch

Trong miếu còn một ngày lễ nữa trước khi ông Công, ông Táo cưỡi cá chép lên trời là ngày lễ tạ cuối năm: ngày 21/12 âm lịch

Như vậy trong miếu có một giỗ, ba lễ: 6/3 giỗ Khởi Tổ; 21/4 Lễ Hậu Thần; 7/8 Lễ Hậu Phật; 21/12 Lễ tạ tất niên.

Để tạo điều kiện thuận tiện cho mọi người trong họ đến lễ, ban trị sự miếu quyết định có thể lễ sớm hơn một ngày nếu ngày hôm sau rằm, mùng một rơi vào ngày thứ hai của tuần.

Viết phần này tôi dựa vào tư liệu “Thành tộc phả ký”.

Thành Dương Phụng